Drie dagen Dolce Vita
Onlangs nam ik deel aan een missie van de Baak (managementcentrum VNO-NCW) naar Rome. Kennismaken met de Italiaanse arbeidsverhoudingen. In korte tijd kreeg ik zicht op de staat (van) Italië. Het is er niet beter of slechter dan bij ons. Wel soms anders. Want nergens ter wereld huur je een bontjas per uur om te flaneren langs de chique via’s. Nergens ter wereld worden de eenvoudigste dingen zo complex dat het aanvragen van een geboorteakte 5 uur in beslag neemt. En nergens ter wereld worden reizigers dagelijks geïnformeerd over stakingen in het openbaar vervoer.
Maar verder vielen mij vooral de gelijkenissen op. Zij een hoge staatsschuld, wij een hoge private schuld. Partijen die niets willen en vergeten het land te besturen zijn ons ook niet vreemd. En ook wij hebben steeds vaker van doen met vakbonden die eerst een conflict zoeken om het vervolgens op te lossen.
Sociaal economische kwesties bleken universeel . Het dalende kindertal veroorzaakt een dreigende demografische grijze golf, de economische crisis houdt ook hier stevig huis en de werkloosheid is tot dramatische hoogte gestegen. De economie en de verzorgingsstaat zullen moeten transformeren.
Dankzij de diverse gesprekken is vooral het beeld blijven hangen van de Europese interdependentie. We delen dezelfde problemen, we delen vaak dezelfde oplossingen en of we nu willen of niet we delen ook dezelfde toekomst. En die is onontkoombaar Europees.
Tenslotte hoorde ik dat een land dat niet functioneert een grotere sociale samenhang kent. Want 60 miljoen crisismanagers houden het land draaiende. Eerder ondanks dan dankzij de overheid. Een beeld dat me opnieuw erg aan Nederland deed denken. Want laten we niet vergeten dat wij sinds 2000 al aan ons zevende kabinet toe zijn. Hoezo anders?
Ook bij ons is de overheid de minst betrouwbare in het tripartite stelsel. Ook bij ons ontbreekt de publieke daadkracht. Ook bij ons loopt de overheid steeds vaker hinderlijk in de weg in plaats van het oplossend vermogen van de samenleving te ondersteunen. Ik zag het ultieme schrikbeeld: de spaghettiwetgeving rondom het Italiaanse arbeidsrecht. Onbegrijpelijk complex en contraproductief.
Ik heb meer vertrouwen in de kracht van de polder. Dat bleek tijdens onze missie. De verandering zet decentraal door. Gewoon omdat de flexibele arbeidsmarkt erom vraagt en iedereen weet wat er gedaan moet worden. Het liefst mét een polderakkoord maar zo nodig ook zonder.
Dat is voor mij de geest van drie dagen Dolce Vita.
Jurriën Koops, directeur sociale zaken ABU
Eerder verschenen columns:
2012
2011