Rapport SEO Economisch Onderzoek: “Arbeidsmigranten leveren substantiële bijdrage aan Nederlandse economie”28 jun 2018


Arjan Heyma, onderzoeker SEO Economisch Onderzoek

“Arbeidsmigranten uit Midden- en Oost-Europa leveren Nederland in economische zin enorm veel op, veel meer dan wat zij voor zichzelf verdienen alleen. Iedereen in ons land profiteert van deze economische bijdrage.” Dat is de belangrijkste conclusie van Arjan Heyma (SEO Economisch Onderzoek) na recent nieuw onderzoek.

Heyma schreef met enkele collega’s een rapport over de economische waarde van arbeidsmigranten uit Midden- en Oost-Europa voor Nederland. Ze keken in kwantitatieve zin naar regionale werkgelegenheid, productie en inkomen en spraken uitgebreid met vijf werkgevers. De uitkomst is onmiskenbaar: arbeidsmigranten zorgen voor een grote economische bijdrage die er anders hoogstwaarschijnlijk niet zou zijn. Dat geldt in het bijzonder voor een aantal specifieke regio’s, met name in het zuiden en westen van ons land, en dan vooral binnen de agrarische sector, logistiek, voedingsindustrie en zakelijke dienstverlening.

De steun van regionale en lokale overheden is onmisbaar om te komen tot structurele oplossingen voor huisvesting. - Arjan Heyma, onderzoeker SEO

Nauwelijks verdringing

“Denk aan de glastuinbouw in het Westland,” geeft Heyma als voorbeeld. “Als arbeidsmigranten daar zouden wegvallen, dan zouden veel gewassen niet gekweekt en geoogst kunnen worden. Want voor dat flexibele seizoenswerk zijn ontzettend veel handen nodig en het aanbod van Nederlandse arbeidskrachten hiervoor is beperkt. Werkgevers vinden de oplossing in arbeidsmigranten.”

Hij benadrukt dat er nauwelijks verdringing op de arbeidsmarkt plaatsvindt. “Het gaat niet om mensen die ‘banen inpikken’, integendeel,” zegt Heyma. “Vaak betreft het werk dat Nederlanders niet graag doen, omdat het erg flexibel, tijdelijk, intensief en routinematig is. Arbeidsmigranten willen dit werk juist wel doen, omdat ze in korte tijd relatief veel geld verdienen en dan vaak weer terugkeren naar huis.” De werknemers uit Midden- en Oost-Europa droegen in 2016 ongeveer 11 miljard euro bij aan ons nationaal inkomen.

Wat als bedrijven niet meer over deze arbeidskrachten zouden kunnen beschikken? Heyma legde deze vraag aan vijf ondernemingen voor. “Werkgevers geven allemaal aan dat het werk hier dan niet meer op deze wijze zou plaatsvinden. Het zou bijvoorbeeld naar het buitenland kunnen worden verplaatst, of de productie zou moeten worden ingeperkt. Dat heeft gevolgen voor de regionale bedrijvigheid en het regionale inkomen. Ook de consument zou het merken, bijvoorbeeld door minder variatie van goedkope groenten en fruit in de supermarkt of bij online bestellingen voor de volgende dag. Zulke dienstverlening zou niet meer eenvoudig aangeboden kunnen worden, want veel grote distributiecentra zijn in hoge mate afhankelijk van arbeidsmigranten - zeker ’s avonds en ’s nachts.”

Belangrijke rol uitzendbranche

De uitzendsector speelt in deze arbeidsbemiddeling een grote rol: in 2016 werd 54% van alle banen van MOE-landers vervuld via uitzendorganisaties. “Logisch, omdat het veelal om tijdelijke en flexibele opdrachten gaat,” zegt Heyma. “Maar het vinden en bemiddelen van voldoende en vooral de juiste mensen is bovendien gespecialiseerd werk dat werkgevers niet even zelf kunnen doen. Daarnaast is de uitzendbranche een van de meest gereguleerde branches van Nederland: dat geeft werkgevers naar eigen zeggen zekerheid dat zaken netjes worden geregeld.”

Goede huisvesting van arbeidsmigranten is daarbij een belangrijk aandachtspunt, zegt Heyma. “Daaraan is echt een nijpend tekort. Uit een recente berekening van het Expertisecentrum Flexwonen blijkt dat er een tekort is van 100.000 woonplekken. Het is van belang dat mensen een goede plek hebben om te verblijven. Dat is zowel prettig voor henzelf als voor de omgeving. Het is zaak om hiervoor naar structurele oplossingen te kijken, in plaats van noodoplossingen. Daarvoor is steun van regionale en lokale overheden onmisbaar,” aldus Heyma.