Van wettelijke zorgplicht naar werkbare afspraken in de bouwketen
Veiligheid in de bouw staat of valt met duidelijke verantwoordelijkheden. Zeker in projecten waar wordt gewerkt in een keten van meerdere aannemers, onderaannemers en ingehuurd personeel is het essentieel dat de wettelijke zorgplicht niet alleen bekend is, maar ook zichtbaar wordt nageleefd en goed is vastgelegd. Vanuit die urgentie is een leerproject gestart als 1 van de 5 leerprojecten om veilig werken voor ingehuurd personeel en zzp’ers te verbeteren. In alle projecten werken de bouwsector en uitzendsector samen vanuit het Convenant veilig werken door en met ingehuurd personeel.
Waarom dit leerproject nodig is
Werkgevers hebben op grond van de Arbowet en het Arbobesluit een wettelijke zorgplicht. In de praktijk blijkt het echter lastig om deze verantwoordelijkheid goed te borgen in de lange bouwketen waarin ook inhuurkrachten en zzp’ers werken. Wie is waarvoor verantwoordelijk? Hoe wordt dat vastgelegd? En hoe zorgen we dat afspraken ook daadwerkelijk werken op de bouwplaats?
Dit leerproject is opgezet om hier een antwoord op te geven. Door de zorgplicht expliciet en contractueel vast te leggen in complexe bouwketens ontstaat een duidelijke structuur. Hierdoor zijn verantwoordelijkheden helder en wordt een bespreekbare én afdwingbare veiligheidscultuur bevorderd. Het project richt zich op het goed inrichten én laten functioneren van de juridische verantwoordelijkheid van alle werkgevers in de keten. Want veiligheid begint bij duidelijke afspraken – en die moeten vooraf zijn vastgelegd.
“Als er in bouwcontracten van grote opdrachtgevers al zoveel goed is geregeld voor inhuurkrachten, waarom is dat dan nog niet de norm in Nederland?” – Peter Loef, ABU
Wat we willen bereiken
Het leerproject kent 3 concrete doelen:
- Zichtbare naleving van de zorgplicht
Werkgevers in de keten kennen hun wettelijke verantwoordelijkheid en handelen daar aantoonbaar naar. - Contractuele borging bij inhuur
De zorgplicht voor ingehuurd personeel en zzp’ers wordt vooraf vastgelegd en doorgelegd in contracten, inclusief (zelf-)beoordeling en toetsing. - Praktische toepasbaarheid
Ontwikkelen van contractteksten en hulpmiddelen die eenvoudig kunnen worden opgenomen in (samenwerkings-)overeenkomsten.
Aan de slag
Het project is inmiddels gestart en wordt uitgevoerd in samenwerking met een groot infrastructuurproject waarin meerdere aannemers, onderaannemers en inleenconstructies actief zijn. De projectleiders van het leerproject, Anton van Opzeeland (RWS en GCVB) en Peter Loef (ABU), brengen samen met de projectverantwoordelijken van het bouwproject in kaart hoe de wettelijke zorgplicht van werkgevers is vastgelegd in onder andere contracteisen, het projectmanagementplan, het Integraal Veiligheidsplan, contractbeheersplannen en toetsplannen.
“We onderzoeken hoe deze afspraken zijn doorvertaald naar contracten van hoofdaannemers en onderaannemers, met een duidelijke focus op de inhuur van personeel en zzp’ers. Daarnaast kijken we hoe het toezicht hierop is ingericht en hoe dit in de dagelijkse praktijk uitwerkt”, geven Anton en Peter aan.
Praktische hulpmiddelen
Op basis van de ervaringen in dit leerproject wordt een set praktische hulpmiddelen voor de bouwsector ontwikkeld, met:
- werkbare en juridisch onderbouwde contractteksten
- inzicht in effectieve manieren om de zorgplicht in de keten te organiseren
- handvatten voor opdrachtgevers, project- en lijnverantwoordelijken om hun rol goed te vervullen
“We zijn ons als grote opdrachtgever niet bewust dat we al best veel goed hebben geregeld voor inhuur en zzp’ers. En er is nog ruimte voor verbetering.” – Arjen de Boer, RWS
Samen leren, samen verbeteren
Dit leerproject sluit aan bij andere leerprojecten, zoals de leerprojecten over ‘Betrokkenheid inhuurkrachten’ en ‘Rol van de uitvoerder/leidinggevende’. Waar deze projecten zich richten op gedrag, cultuur en dagelijkse praktijk, zorgt dit leerproject voor de juridische en contractuele basis. Zo versterken de projecten elkaar en wordt veiligheid niet alleen een gewoonte, maar ook een stevig geborgde verplichting.
Samen werken aan veiligheid in leerprojecten
Ongevallen met ingehuurd personeel en zzp’ers komen nog te vaak voor. Daarom werken organisaties uit de bouw- en uitzendbranche in 5 leerprojecten samen aan oplossingen. De leerprojecten richten zich op een beter inwerktraject, duidelijke communicatie en contractafspraken, versterking van de uitvoerdersrol en een hoger veiligheidsbewustzijn. Op basis van de geleerde lessen worden bestuurlijke afspraken gemaakt en vastgelegd in een handelingskader voor de hele keten. Deze publiceren we eind 2026. Zo maken we de bouwplaats veiliger voor iedereen.
