3 lessen om inhuurkrachten veiliger te laten werken op de bouwplaats
De bouwplaats zou een veilige werkplek moeten zijn. Toch raken juist inhuurkrachten relatief vaak betrokken bij ongevallen. Hoe zorg je ervoor dat zij zich betrokken voelen bij de veiligheid op de bouwplaats? Met het leerproject Betrokkenheid inhuurkrachten – onderdeel van het Convenant veilig werken door en met ingehuurd personeel van Bouwend Nederland, GCVB, AFNL, ABU en NBBU – onderzoeken Rolf van der Meijden (ABU) en Loes Waterreus (NBBU) wat hiervoor nodig is. Samen werken zij in dit project aan 3 thema’s: sociale veiligheid, duidelijke uitvraag vooraf, en taal. Nu worden de eerste lessen zichtbaar.
Veiligheid omvat natuurlijk regels en werkwijzen, maar veiligheidsrisico’s kunnen onbesproken blijven als mensen zich niet veilig voelen om iets te zeggen. Sociale veiligheid zorgt ervoor dat mensen zich op hun gemak voelen om veiligheidsrisico’s te benoemen.
“Sociale veiligheid is moeilijk tastbaar te maken”, legt Van der Meijden uit. “Je kunt het niet ergens lokaliseren, het zit in de hele werkcultuur. Hoewel het dus deels ongrijpbaar is, kun je natuurlijk wel de juiste omstandigheden creëren waarin een sociaal veilige cultuur kán ontstaan.”
“We zien bijvoorbeeld dat sociale veiligheid óók samenhangt met cultuurverschillen. Zo is het in sommige culturen niet gebruikelijk of lastig om iemand die hoger in hiërarchie staat te wijzen op een mogelijk veiligheidsrisico.”
Van der Meijden en Waterreus hebben samen met Peter van Zaanen (Aelbers) en Geert van der Linde (Ballast Nedam) gericht overleg gevoerd, en praktijkervaring op de bouwplaatsen opgedaan. Tot nu toe zijn er een aantal lessen verzameld.
Sociale veiligheid begint aan de top. Een veilige cultuur creëren is namelijk iets van de lange adem, het moet vanuit de directie komen, waarbij voorbeeldgedrag en leiderschap bepalend zijn. “Het is ook belangrijk dat veiligheid in alle fases van het bouwproject terugkomt,” zegt Van der Meijden. “Dit betekent dat hier continu aandacht voor nodig is. Daarbij is het belangrijk om afspraken al in de precontractuele fase vast te leggen, er tijdens de uitvoering tijd en ruimte voor vrij te maken, en na afloop samen te evalueren.”
Van der Meijden benadrukt dat sociale veiligheid niet in één maatregel zit, maar in een combinatie van acties. “Kleine interventies, zoals iets met humor brengen, of aandacht vestigen op veiligheid via informatieve flyers op de werkplek, dragen bij aan een cultuur van openheid. Maar denk ook aan het periodiek uitvoeren van sociale veiligheidsrondes op de werkplek.”
“Sociale veiligheid zit niet in één maatregel, maar in een combinatie van acties.”
Rolf van der Meijden, ABU
Duidelijke uitvraag vooraf
Een goede voorbereiding is de basis voor veilig werken. Daarom onderzoekt het leerproject ook hoe een uitvraagformulier kan helpen om opdrachtgevers en uitzendondernemingen vooraf beter inzicht te geven in een opdracht. Denk aan de werkzaamheden, de werkomgeving, de benodigde certificaten en de begeleiding op de bouwplaats.
”We zagen dat het gesprek over veiligheid al wordt gevoerd. Met het uitvraagformulier voegen we daar extra informatie aan toe, zodat opdrachtgevers en uitzendondernemingen samen een duidelijk beeld krijgen van de opdracht. Zo kunnen zij beter bepalen wat een medewerker nodig heeft om veilig aan het werk te gaan”, zegt
Uit het leerproject blijkt dat opdrachtgevers en uitzendondernemingen vooraf vaak denken hetzelfde beeld van een opdracht te hebben. In de praktijk kunnen werkzaamheden echter per project of zelfs per werkplek verschillen. Het uitvraagformulier helpt om die verschillen vooraf duidelijk te maken, zodat medewerkers goed voorbereid en veilig kunnen starten.
De eerste ervaringen laten zien dat het formulier helpt om verwachtingen beter op elkaar af te stemmen. Dat verkleint de kans op misverstanden. Medewerkers weten daardoor vanaf de eerste werkdag wat er van hen wordt verwacht en hoe het werk op de eruitziet.
"Iedereen moet een veiligheidsinstructie kunnen begrijpen. Daarom onderzoeken we welke hulpmiddelen in de praktijk echt bijdragen aan veilige communicatie op de bouwplaats.”
Loes Waterreus, NBBU
Taal als sleutel tot veiligheid
Goede communicatie is onmisbaar voor veilig werken. Toch blijkt taal op de bouwplaats soms een uitdaging. Niet iedereen spreekt dezelfde taal, terwijl duidelijke veiligheidsinstructies juist van groot belang zijn.
Daarom onderzoekt het leerproject ook hoe AI-gestuurde vertaaloortjes kunnen helpen. De eerste ervaringen zijn positief, vooral tijdens één-op-één gesprekken. De techniek vertaalt steeds sneller en begrijpt ook vaktaal steeds beter.
“Iedereen moet een veiligheidsinstructie kunnen begrijpen. Daarom onderzoeken we welke hulpmiddelen in de praktijk echt bijdragen aan veilige communicatie op de bouwplaats”, zegt Waterreus.
Volgende stappen
De komende tijd gaan Waterreus en Van der Meijden de resultaten toetsen bij mkb-bedrijven. Op basis van de geleerde lessen worden bestuurlijke afspraken gemaakt en vastgelegd in een handelingskader voor de hele keten. Deze publiceren we eind 2026.
3 lessen uit het leerproject
- Investeer in sociale veiligheid
Zorg voor een cultuur waarin iedereen zich uitspreekt over veiligheidsrisico’s. - Bereid werkzaamheden goed voor
Maak vooraf helder wat de opdracht inhoudt en wat nodig is om veilig te werken. - Neem taalbarrières weg
Zorg dat veiligheidsinstructies voor iedereen begrijpelijk zijn, eventueel met slimme vertaalhulpmiddelen.
