Inbreng ABU: Afschaffen inhoudingsmogelijkheid heeft meer nadelen dan voordelen
Internationale medewerkers zijn belangrijk voor onze samenleving: zij bouwen onze huizen, bezorgen onze pakketjes en houden onze supermarkten draaiende. De ABU staat voor waardige arbeidsmigratie. Onze leden zetten zich dagelijks in voor fatsoenlijk werk met een eerlijk loon, toegang tot zorg en onderwijs. Daar hoort ook goede en betaalbare huisvesting bij.
Wij nemen deze verantwoordelijkheid serieus. Daarom hebben wij met onze leden de volgende afspraken gemaakt:
- Scheiding van werk en wonen: Iedere internationale medewerker ontvangt een afzonderlijk contract voor werk en voor huisvesting, in het Nederlands en in de eigen taal.
- Opzegtermijn van vier weken: Bij beëindiging van de arbeidsovereenkomst behoudt de internationale medewerker vier weken recht op huisvesting. Dit biedt tijd om nieuw werk te vinden of terug te keren naar het land van herkomst. Hiermee is aan het contract naar aard van korte duur (logiescontract) huurbescherming toegevoegd.
- Kwijtschelding bij inkomensverlies: Indien een internationale medewerker onverwacht minder uren werkt en daardoor de huur niet kan betalen, schelden onze leden de huisvestingskosten kwijt. Dit wordt iedere 4 weken beoordeeld.
- Prijs-kwaliteitverhouding: De huurprijs is gekoppeld aan objectieve kwaliteitscriteria. De normen zijn gebaseerd op de normen in het keurmerk SNF en de systematiek van het systeem is gebaseerd op de puntentelling in het huurrecht. De hoogte van de verrekening met het loon is dan ook niet standaard de maximale 25%, maar afhankelijk van het kwaliteitssysteem. Stichting Naleving CAO voor Uitzendkrachten (SNCU) ziet toe op naleving. Hiermee is private huurprijsbescherming geregeld.
- Verplichte SNF-certificering: Alle huisvesting die onze leden aanbieden moet voldoen aan de normen van de Stichting Normering Flexwonen (SNF) inclusief onafhankelijke inspecties.
Dat wij internationale medewerkers huur- en huurprijsbescherming willen bieden om daarmee hun positie te versterken, blijkt wel uit bovenstaande afspraken. Deze afspraken zijn vastgelegd in onze Fair Employment Code (FEC). De FEC is onderdeel van onze lidmaatschapsvoorwaarden en de CAO voor Uitzendkrachten. Tegelijkertijd (h)erkennen wij dat er malafide bureaus zijn die zich niet aan regels houden. Deze benadelen internationale medewerkers en zorgen voor een ongelijk speelveld. Wij steunen dan ook de wens van de politiek om hier strenger op te handhaven.
Onze zorg: afschaffing inhoudingsmogelijkheid
Toen de Wet aanpak schijnconstructies (WAS) werd ingesteld, hebben overheid en sociale partners een belangrijke stap gezet om ernstige benadeling van internationale medewerkers te voorkomen. Voor die tijd verliep de betaling voor huisvesting vaak via louche constructies zoals pinbetalingen of het contant betalen aan de deur. Na invoering verloopt dit transparant en controleerbaar via de loonstrook. Goed om te weten: de internationale medewerker moet hier toestemming voor geven. De Arbeidsinspectie is daardoor in staat om te handhaven en corrigerend op te treden. Dit draagt bij aan de bescherming van de internationale medewerker. De wet heeft effect: de Arbeidsinspectie constateert overtredingen en treedt handhavend op.
De laatste weken wordt er echter gedaan alsof het afschaffen van de verrekening van de huur via de loonstrook zou bijdragen aan het versterken van de positie van de internationale medewerker. In onze ervaring is het tegenovergestelde waar. Dit wordt onderschreven door nagenoeg alle sociale partners en wordt bevestigd in het door het ministerie uitgevoerde onderzoek naar de effecten. Ook uw Kamer heeft in het verleden vraagtekens geplaatst bij de effectiviteit van het afschaffen. Afschaffen zal in de praktijk eerder leiden tot verslechtering van de positie van internationale medewerkers dan tot verbetering.
Afschaffen zal leiden tot meer malafiditeit en onveilige situaties voor internationale medewerkers. De administratieve verplichtingen zullen komen te liggen bij de internationale medewerker. In de praktijk blijkt dat het debiteurenrisico hierdoor toeneemt, waardoor huisvesters terughoudend worden met het aanbieden en ontwikkelen van nieuwe huisvesting. Dit zal leiden tot minder aanbod van huisvesting, wat ingaat tegen een van de adviezen uit het rapport-Roemer om te zorgen voor meer goede en betaalbare huisvesting.
Terecht is door de minister geconstateerd: “Arbeidsmigranten krijgen dan wel hun volledige loon, maar hebben geen dak boven hun hoofd.” In een oververhitte woningmarkt, waarin ook Nederlandse woningzoekenden jarenlang op een wachtlijst staan, is het onrealistisch te verwachten dat internationale medewerkers zelfstandig passende huisvesting kunnen vinden voor een bedrag van maximaal 500 euro per maand. Het risico is dat zij door het teruglopen van het aanbod en het zelf moeten oplossen, worden overgeleverd aan de grillen van de markt en in de handen van malafide verhuurders belanden.
Afschaffen verslechtert kwaliteit van huisvesting
De invoering van de WAS heeft nog een ander effect bereikt, er mag namelijk alleen worden ingehouden als het gaat om gecertificeerde huisvesting. Die voorwaarde is in de wet opgenomen. Daardoor is de kwaliteit van de huisvesting geborgd en de afgelopen jaren verbeterd. Met het afschaffen van de mogelijkheid om de huur te verrekenen via de loonstrook zal dit verdwijnen. Dit zal pas met de invoering van de Wtta vanaf 1 januari 2027 weer worden geborgd.
Een groot misverstand dat leeft is dat afschaffen zorgt voor meer huurbescherming. Dat is niet het geval. De WAS gaat puur over de manier hoe de betaling voor de huisvesting geregeld is. En linksom of rechtsom, internationale medewerkers zullen altijd – net als iedere andere huurder – de huur moeten betalen. Huurbescherming wordt wel geboden door het wetsvoorstel dat afgelopen week door minister Keijzer naar uw Kamer is gegaan.
Wij vragen u dan ook om goed stil te staan bij de vele nadelen die afschaffen heeft. En u af te vragen hoe afschaffing gaat zorgen voor meer huisvesting, een betere kwaliteit en lagere huurprijzen voor internationale medewerkers. Ofwel hoe afschaffen de situatie voor internationale medewerkers verbetert. Wij en het grootste gedeelte van de sociale partners zien het niet. In plaats van nu voor afschaffing te kiezen, kunt u er beter voor zorgen dat de nodige flankerende maatregelen, zoals het verbeteren van de handhaving, het versterken van woonbescherming en het realiseren van meer aanbod van goede en betaalbare huisvesting, genomen zijn.
