Arbeidsmarktkrapte? We houden haar zelf in stand
We schrijven en praten er al jaren over, inclusief mijzelf. De krapte op de arbeidsmarkt. Het woord alleen al klinkt inmiddels alsof het bij de natuur hoort. Alsof het net zo onvermijdelijk is als eb en vloed. Iets waar we ons maar bij neer te leggen hebben. Maar hoe vaker ik erover nadenk, hoe minder dat klopt en me blijft raken.
Werkgevers zuchten, politici komen telkens met nieuwe plannen, rapporten en beleid. En ondertussen? Ondertussen staan er nog altijd honderdduizenden mensen langs de kant. Mensen die wíllen werken. Mensen die kunnen werken. Mensen die soms al jaren wachten op een kans. Dat is geen toeval. Dat is een keuze, een keuze die wij voor hen maken. We doen namelijk alsof er een tekort is aan mensen. Maar in werkelijkheid is er een tekort aan bereidheid om het anders te doen.
We blijven maar zoeken naar “de perfecte kandidaat”. Die ene persoon die precies past in het profiel, direct productief is, geen risico vormt en vooral geen tijd kost. We willen ervaring. Liefst veel ervaring. Maar starters? Die vallen buiten de boot. Mensen met een gat in hun cv? Vaak nog sneller. Alsof een periode van ziekte, mantelzorg of simpelweg pech iemand ineens ongeschikt maakt. En alsof levenservaring geen waarde heeft. Alsof alleen een rechte lijn op papier telt.
We doen nog steeds alsof de ideale werknemer iemand is die fulltime beschikbaar is, fysiek fit, mentaal onuitputtelijk en direct inzetbaar. Iemand zonder ruis. Zonder beperkingen. Zonder andere verantwoordelijkheden. Maar dat is niet de realiteit. Mensen hebben lichamen die niet altijd meewerken. Ze zorgen voor kinderen, ouders of partners. Ze hebben ambities, twijfels, ontwikkelwensen. Ze passen niet altijd in het keurslijf van een standaard vacature.
En toch blijven we het werk nauwelijks aanpassen. We blijven verwachten dat mensen zich blijven aanpassen aan het werk. Maar juist daar zit het knelpunt! Het wrange is dat we dit al lang weten. Deels liggen de oplossingen al op tafel. Investeer intensiever in scholing. Kijk bewuster naar vaardigheden in plaats van alleen diploma’s. Durf mensen aan te nemen die niet precies in het plaatje passen. Maak functies flexibeler. Verlaag drempels in plaats van ze te verhogen.
Maar dat vraagt iets waar we zuiniger mee zijn dan met goede bedoelingen. Het vraagt lef. Lef om risico te nemen. Lef om anders te kijken. Lef om echt te durven veranderen.
Dus nee, de arbeidsmarkt is niet alleen maar “krap”. Hij is ook star en selectief. En op sommige punten simpelweg niet realistisch. Zolang we dus blijven zoeken naar die ideale werknemer, die we al jaren niet kunnen vinden, blijven we voorbijgaan aan wat recht voor ons staat: een grote groep mensen die wél wil, maar niet mag meedoen.
De vraag is niet waar de mensen zijn. De vraag is waarom we ze nog steeds buiten laten staan.
