Hoe strengere asielregels de arbeidsmarkt en migratie kunnen schaden
De afgelopen maanden gaat het veel over migratie: strengere regels, meer controle en een asielsysteem dat “vol te houden” is. Dat is op zich logisch. De druk op opvang en uitvoering is groot, en als de overheid daar geen antwoord op heeft, daalt het vertrouwen.
De plannen die er nu liggen – kortere verblijfsvergunningen, verschillende statussen en strengere voorwaarden – zijn dus begrijpelijk. Ze moeten zorgen voor meer grip en een systeem dat beter tegen pieken kan. Ook het idee dat nieuwkomers sneller moeten gaan werken, klinkt logisch. Werk helpt immers om mee te doen in de samenleving.
Maar juist daar zit een probleem. Wat op papier goed klinkt, kan in de praktijk verkeerd uitpakken, vooral op de arbeidsmarkt.
Werkgevers nemen namelijk geen risico’s als er veel onzekerheid is. Iemand aannemen is meer dan een contract tekenen. Het kost tijd en geld om iemand in te werken en op te leiden. Dat doe je alleen als je verwacht dat iemand blijft. Als de overheid tegelijk laat zien dat iemand misschien moet vertrekken, wordt die investering minder aantrekkelijk.
Het gevolg laat zich raden: minder kans op werk, minder kansen om te leren en meer mensen die vast blijven zitten in tijdelijk en onzeker werk. Daarnaast dwingen deze regels mensen vaak tot nog snellere keuzes. Wie zo snel mogelijk geld moet verdienen om bijvoorbeeld zijn gezin over te laten komen, kiest niet voor een opleiding of het goed leren van de taal. Hij gaat meteen werken, vaak onder zijn niveau, met alle gevolgen van dien.
Dat betekent: snel aan het werk, maar talent dat niet goed wordt benut. En dat terwijl er juist een groot tekort is aan personeel. Juist omdat werk zo belangrijk is voor integratie, is het problematisch als beleid de voorwaarden ondermijnt om dat werk duurzaam te maken. Dat betekent niet dat deze maatregelen per se slecht zijn. Ze kunnen werken, maar alleen als je ze goed uitvoert.
Ten eerste: combineer strengere regels met meer zekerheid. Mensen die werken, moeten erop kunnen vertrouwen dat ze mogen blijven. Anders blijven werkgevers terughoudend.
Ten tweede: kijk niet alleen naar snelheid, maar ook naar kwaliteit. Snel werk vinden is goed, maar er moet ook ruimte zijn en blijven om te leren, de taal te verbeteren en door te groeien. Anders verschuift het probleem alleen maar.
Ten derde: zorg dat het systeem goed werkt. Minder papierwerk, snellere procedures en duidelijke regels zijn belangrijk. Elke periode waarin iemand niet mag/kan werken door bureaucratie is verlies voor de persoon én voor onze economie.
En misschien wel het belangrijkste: maak tijdelijke regels niet permanent onzeker. Grip op migratie betekent niet dat mensen die hier zijn continu in onzekerheid moeten leven. De echte vraag is dus niet of we strengere regels willen, maar hoe we ze zo maken dat ze echt werken, voor de samenleving én de economie. Want beleid dat onzekerheid vergroot, kan op korte termijn misschien helpen, maar zonder toekomstperspectief ondermijnt het precies wat nodig is: mensen die meedoen, zich ontwikkelen en blijven.
Echte grip krijg je niet door onzekerheid. Die krijg je door voorwaarden te creëren waarin mensen echt kunnen bijdragen. En dat is uiteindelijk goed voor iedereen!
