Maatwerk bij koffers, standaard bij mensen - en dat wringt
Afgelopen weekend stond ik in een winkel met handbagagekoffers. Je kent ze wel: strak design, lichte kleuren, belofte van vakantie. Ik voelde het meteen: zin om eropuit te gaan.
Toch liep ik, zoals altijd, zonder koffer de winkel weer uit. Niet omdat ze niet mooi zijn, maar omdat ik nooit zeker weet of ze passen. De afmetingen verschillen per luchtvaartmaatschappij. 6 maatschappijen, 6 verschillende maten. Terwijl het aantal vliegtuigtypes beperkt is en koffers allemaal rechthoekig zijn. Toch vraagt iedere maatschappij om zijn eigen maatwerk.
En precies daar wringt het: bij koffers doen we ál dat maatwerk, terwijl ze allemaal op elkaar lijken. Maar bij mensen – die juist níet op elkaar lijken – doen we het omgekeerde.
Op de arbeidsmarkt verwachten we dat iedereen perfect in één gestandaardiseerd hokje past. Vacatures zijn vaak strak afgebakend. Diploma’s hier, jaartallen daar, vaardigheden tot achter de komma. Maar mensen zijn geen koffers. Ze zijn rond, hoekig, creatief, eigenwijs, leergierig, voorzichtig, ambitieus, herintredend, omscholend, zorgend, dromend. Niemand past precies in zo’n strak profiel.
Werkzoekenden vallen massaal buiten de boot omdat ze niet voldoen aan alle vinkjes. Niet omdat ze niet kunnen bijdragen, maar omdat het hokje niet klopt. Resultaat: mensen aan de kant en het werk wordt niet gedaan.
In een structureel krappe arbeidsmarkt is dat niet alleen zonde, het is onhoudbaar. We hebben iedereen nodig, maar dan moeten we wel durven erkennen dat iedereen anders is.
Als programmamanager Duurzame Loopbanen zie ik dagelijks hoe het anders kan. Wanneer we het werk laten aansluiten op de mens, in plaats van andersom. Wanneer we taken slimmer organiseren. Wanneer we iemand laten instromen op wat hij of zij wél kan, en ontwikkelen op wat nog ontbreekt. Dáár ontstaan kansen. Dáár worden loopbanen duurzaam. Dáár krijgen mensen de kans om mee te doen op de arbeidsmarkt.
Het coalitieakkoord zet stappen in die richting: van-werk-naar-werk, een leven lang ontwikkelen, meer maatwerk in begeleiding. Mooie ontwikkelingen. Maar de echte verandering begint bij hoe we naar werk en talent kijken. Durven we los te komen van het idee dat één functie maar op één soort mens past? Durven we profielen op te rekken, bij te knippen, opnieuw te ontwerpen? Durven we te investeren in groei in plaats van selectie?
Want als we voor koffers al zoveel moeite doen om ze passend te krijgen, dan mogen we van onszelf verwachten dat we dat voor mensen minstens zo serieus nemen.
Misschien is dát wel de kern van duurzame loopbanen: niet vragen of iemand in het hokje past, maar ruimte creëren voor mensen zodat zij kunnen werken en het werk wordt gedaan.
