AI biedt kansen, maar vraagt om leiderschap
Wat betekent technologie voor mensen op de werkvloer
Het is AI wat de klok slaat anno 2026. Iedereen ‘doet’ het, iedereen heeft het erover. De vraag is: wat kun je hier als (uitzend)ondernemer mee? Hoe zorg je dat technologie bijdraagt aan goed werk en goed werkgeverschap? Onderzoeker Jana Retkowsky: “AI maakt het werk niet alleen makkelijker.”
"Mensen worden niet overbodig; de menselijke touch wordt juist belangrijker."
Jana Retkowsky, onderzoeker aan de Erasmus Universiteit Rotterdam
Retkowsky, verbonden aan de Erasmus Universiteit Rotterdam, onderzoekt de impact van AI op werk en organisaties. Eerder promoveerde ze aan de Vrije Universiteit Amsterdam op haar onderzoek naar duurzame loopbanen voor flexwerkers. “Er wordt zóveel over AI gesproken en geschreven. Iedereen heeft het erover: de media, de politiek, allerlei instituten. Het beeld is vaak zwart-wit: of AI vervangt banen, of het maakt werk veel makkelijker. De nuance ontbreekt. Denk ook aan de EU, die vorig jaar haar AI-visie uitbracht. Europa wil niet achterblijven bij Amerika, en innovatie stimuleren is goed, maar het verhoogt ook de druk op mensen en ondernemers. Het draagt bij aan een klimaat waarin iedereen iets met AI wil, al is het maar om te laten zien: ik doe het ook. Mijn advies: maak van AI geen must. Haal de druk eraf en kijk rustig wat deze technologie voor jou als ondernemer kan betekenen en voor de mensen op de werkplek.”
Realitycheck
Dat onderzoek – wat kan AI voor mij betekenen – is geen eenmalige exercitie, benadrukt Retkowsky: “De ontwikkelingen gaan zo snel dat het lastig is voor bedrijven om bij te blijven. Er zijn voortdurend nieuwe AI-tools. Iets wat twee maanden geleden niet kon, kan nu wel. Trek dus niet te snel de conclusie dat iets niet kan, maar blijf kijken of AI je werk kan verbeteren.”
Het is daarnaast belangrijk een realitycheck te doen: wat betekent AI voor mensen op de werkvloer? “Je hebt enthousiastelingen en critici: mensen die bang zijn overbodig te worden en er niet aan willen beginnen. Dat zorgt voor spanning. Je ziet nu nog vaak dat AI een one-man-show is van een creatieveling. Als werkgever is het de kunst iedereen te betrekken en dat zwart-witte beeld te doorbreken. Er is niet één juiste manier om AI in te zetten. In ons onderzoek zien we dat medewerkers AI op hun eigen manier gebruiken: om te brainstormen, gedachten te ordenen of informatie te zoeken. Ga ermee spelen, laat medewerkers experimenteren. Laat early adopters bijvoorbeeld wekelijks een korte demonstratie geven. Ga je AI structureel inzetten? Bedenk dan: AI verandert werkprocessen. Om een proces-collapse te voorkomen, moet je als werkgever goed in kaart brengen wat er verandert en hoe je dat aanstuurt.”
‘Wat ben ik nog waard?’
Goed werkgeverschap betekent ook oog hebben voor mensen die angstig zijn voor AI. “Technologie kan overweldigend zijn. Als werknemers zien dat AI sneller en beter teksten schrijft, kunnen ze zich waardeloos voelen: Wat ben ik nog waard? Wat kan ik hier nog aan toevoegen? Als werkgever moet je dat stigma wegnemen. Mensen worden niet overbodig; de menselijke touch wordt juist belangrijker. AI maakt fouten, soms produceert het zelfs ‘slop’, dus menselijke beoordeling blijft nodig.”
Nog een belangrijke tip: focus op het grotere geheel. “Individueel lijkt AI de productiviteit te verhogen: een briefing of vergaderverslag is zo gemaakt. Maar op team- of afdelingsniveau kan dat anders uitpakken. Als een briefing fouten bevat, kost dat extra overleg en afstemming. Anderen zijn tijd kwijt. Per saldo verdampt de tijdswinst dan snel.”
(A)sociaal
Een opvallende bevinding uit het onderzoek is het sociale – of juist asociale – aspect van AI. “Vroeger bespraken we vragen met collega’s, nu is dat al snel ChatGPT. Door hybride werken was er al minder contact, en AI versterkt dat. Het praatje bij de koffiemachine is belangrijk: je weet waar anderen mee bezig zijn, leert en inspireert elkaar. Zorg als werkgever voor voldoende sociale interactie. Denk ook aan junioren: vroeger kregen zij eenvoudige taken, nu doet AI dat. Daardoor leren ze de basis minder goed. Creëer momenten waarop je hen betrekt en begeleidt.”
AI, zo benadrukt de onderzoeker, maakt werk niet alleen makkelijker. Integendeel. “Het makkelijke werk verdwijnt, het complexe werk blijft over. Medewerkers krijgen zwaardere taken en kunnen minder afwisselen. Dat vraagt meer van hen. Bovendien vraagt AI-output om veel controle en beslissingen.”
AI verandert werkprocessen
Jongeren die minder leren, medewerkers die zich buitengesloten voelen, minder sociale interactie en een hogere werkdruk: het zijn de schaduwkanten van een doorgaans bejubelde digitale revolutie. Retkowsky: “AI biedt ontzettend veel mogelijkheden. Maar vanuit goed werkgeverschap is het wel belangrijk rekening te houden met deze punten. Dat geldt misschien wel extra sterk voor uitzendondernemers, die niet alleen hun eigen medewerkers hebben, maar ook flexkrachten. Uit mijn promotieonderzoek blijkt dat de flexibele arbeidsmarkt wordt gekenmerkt door spanningen, zoals de spanning tussen efficiëntie en welzijn en tussen standaardisering en maatwerk. Flexwerkers zoeken stabiliteit in onzekerheid en proberen duurzame loopbanen op te bouwen in een vaak tijdelijke werkomgeving. AI versterkt deze spanningen: het maakt werk efficiënter, maar kan ook leiden tot meer druk en onzekerheid. Het is goed om daar rekening mee te houden.”
"AI zorgt voor versnelling, en als je gaat versnellen in je bestaande inrichting en oude processen, dan versnel je de chaos."
Enrike Rutten, CEO HappyNurse
Enrike Rutten van HappyNurse:
“Wij gebruiken AI om meer impact te maken”
HappyNurse, uitzendorganisatie in de zorg, heeft al een grote stap gezet op het gebied van AI. Sinds enige tijd is voor hen Aisha actief. CEO Enrike Rutten: “Aisha is onze digitale recruiter. Zij ontvangt in onze digitale omgeving alle sollicitaties en stelt de eerste vragen. Wat wil een kandidaat precies? Kan dat ook en past deze persoon bij ons? Als een kandidaat die eerste schifting doorkomt, plant Aisha direct een afspraak in voor een gesprek met een van onze recruiters.”
Aisha biedt diverse grote voordelen, zo oordeelt Rutten: “Ten eerste is zij 24/7 actief, en dat is handig, want veel verpleegkundigen solliciteren ’s nachts. Als onze recruiters maandagochtend op kantoor komen, liggen er allemaal mooie profielen voor ze klaar. Aisha helpt het proces te versnellen en we kunnen meer aan. En, heel belangrijk: Aisha neemt geen werk weg waardoor medewerkers zich waardeloos gaan voelen, integendeel. Door AI kunnen we juist meer tijd besteden aan de menselijke kant van ons vak, zoals het eerste face-to-face-gesprek met een kandidaat. Maar er blijft ook meer tijd over om vaker in te checken bij onze verpleegkundigen. Even een gesprekje, even checken hoe het gaat. Want let wel: wij gebruiken AI niet om met minder recruiters te werken, wij gebruiken AI om meer impact te maken.”
Goede basis
Kan zo’n ‘Aisha’ werken voor andere (uitzend)ondernemers? Rutten: “Dat hangt ervan af. AI is supersnel en kan heel veel. Maar om daarvan te profiteren, moet je je basis op orde hebben. Om je een indruk te geven: wij zijn in 2008 opgericht als een klassiek flexbedrijf voor zorgprofessionals. In 2020 zijn we gaan digitaliseren; ik heb daarvoor een lans gebroken bij onze aandeelhouders. Ik hou van techniek en vooral het idee om techniek voor ons te laten werken. We hebben een digitaal platform ingericht en al onze bedrijfsprocessen daarop aangepast. Daarmee hebben we een grote slag gemaakt en was onze digitale basis op orde. Maar als je die digitale basis niet op orde hebt en dan met AI aan de slag gaat, dan is de kans op mislukking groot. AI zorgt voor versnelling, en als je gaat versnellen in je bestaande inrichting en oude processen, dan versnel je de chaos.”
Welzijn
3 zaken zijn van belang om AI echt voor je te laten werken, meent Rutten. “Dat zijn leiderschap, storytelling en adaptatie. De transformatie van werk gaat harder dan ooit tevoren. Dat betekent dat je als leider een goed verhaal moet hebben. Je moet goed weten waar je AI precies voor inzet, en goed laten zien aan medewerkers wat dat voor hen betekent en wat de meerwaarde is. Alleen dan krijg je mensen mee. Daarbij hebben wij veel aandacht voor het welzijn van mensen, want AI neemt vooral de makkelijke taken over. Dat betekent dat het werk van onze recruiters intensiever wordt. Wij stimuleren dat mensen ook hun rustmomenten pakken en de balans bewaken. Daar hebben we ook ons hr-beleid op aangepast.”
